Gastvrij Portugal

Om een beetje echte wijn te kunnen maken zijn enkele klimatologische omstandigheden essentieel.  Zo moet de zon gemiddeld toch wel zo’n 2000 uur per jaar schijnen. Daar voldoet Lissabon ruimschoots aan, met een gemiddelde van bijna 2800 zonuren per jaar. Wij gaan nog iets verder zuidwaarts. Niet voor de zon, en zowaar, niet voor de wijn, al zullen we ze beide gelukkig wel tegen komen op onze route. Nee, het is tijd voor onze jaarlijkse wandelweek, ditmaal in het zuidwesten van Portugal.

We, dat wil zeggen, het dartele dames-van-zekere-leeftijdclubje, bewandelen een deel van de avontuurlijke Rota Vicentina, een netwerk van ca. 450 kilometer aan wandelpaden dat in 2012 voltooid werd als gemeenschappelijk toeristisch ecoproject van overheden, privé-investeerders, sponsors en lokale initiatiefnemers. Vat het woord toeristisch niet als ‘massaal’ op. Dit gebied, tussen Alentejo en de Algarve, is relatief onbekend, relatief onherbergzaam en absoluut dun bevolkt. Op onze dagwandelingen komen we slechts een handjevol mensen tegen en het volgende dorp kan zomaar 25 kilometer verderop zijn. De natuur is echter bijzonder rijk. We wandelen onder meer door generaties oude bossen van kurkeik. Portugal is wereldwijd één van de grootste leveranciers van kurk, tegenwoordig ook hip als materiaal om kleding, tasjes, schoenen en accessoires van te maken. De bomen dragen elk een nummer, refererend aan het laatste jaar waarop de schors geoogst is. Daarna duurt het nog negen jaar voor er opnieuw geoogst kan worden. In die tussentijd zien ze er wat ontmanteld uit.

De Rota Vicentina is goed bewegwijzerd en gebaseerd op oude voetpaden van bewoners en vissers uit de streek. Wat niet betekent dat de paden overal steeds begaanbaar zijn. Als gevolg van korte, hevige regenbuien, zo merken wij ook, kan een pad opeens onder water staan of verdwijnt het in een rots om een baai.

Want baaien zijn er! Met name de Fishermanstrail, die 110 kilometer langs de wilde Atlantische kust meandert, is spectaculair. Evenals de hoge kliffen en zanderige duinen waar doorheen we ons een weg banen. De natuur is prachtig nu, in het voorjaar, met honderden inheemse, aromatische en medicinale bloeiende planten en struiken.  Er vliegen tientallen vogelsoorten rond waarvan ik de namen niet ken maar opvallend zijn ook de vele ooievaars die hier op rotspunten hun nesten bouwen, op een wat je noemt AAA locatie (ocean view).

En hoe lekker is het dan niet, om na een dag van wind om de oren, natuurschoon en fysieke inspanning neer te strijken in een agriturismo waar we met Portugese gastvrijheid onthaald worden. En of we wat willen drinken. Voldoende water heeft ons de dag door geholpen, nu is het tijd voor een glas vinho verde, de frisse licht mousserende witte wijn van eigen bodem en een uitstekend aperitief. En aan tafel drinken we, hoe leuk, Vicentino wijnen (Alentejo). Het huis is weliswaar  opgericht door een Noor maar de wijnen worden lokaal geproduceerd. Kwestie van de plaatselijke economie ondersteunen! Het kost geen moeite, hoor. De wijnen zijn modern gemaakt en toegankelijk. Een paar dames kiezen voor de internationale sauvignon blanc, ik ga voor een glas rode wijn van een typisch Portugese druif, de heerlijk volle touriga nacional. Daarna slaat een weldadig soort vermoeidheid toe (als we de spierpijn negeren) en zoeken we onze bedden op. Morgenvroeg wacht ons een nieuwe tocht!

Een glaasje Madeira…

madeira wijngaarden

In alle soorten glazen worden ze geschonken, de Madeirawijnen. Op terrassen en in cafeetjes krijgen we ze geserveerd in een champagneglas, een cognacglas en in een ‘gewoon’ wijnglas. In alle kleuren, met en zonder ijs, licht gekoeld en op kamertemperatuur. Alsof het niet uitmaakt. Maar als we iets geleerd hebben na een week bezoeken afleggen (en proeven, proeven, proeven) bij de meest vooraanstaande wijnhuizen van Madeira, is dat de wijnen bijzonder rijk geschakeerd zijn, zowel in geur, kleur en leeftijd: ze kunnen meer dan honderd jaar oud worden! “Een glaasje Madeira…” verder lezen

Over groene wijn, een oude markies en een leuke fles cadeau

Raadseltje: welke wijn heet groen en is er in een witte en rode variant? Een mens zou er kleurenblind van worden maar het gaat hier om de Portugese vinho verde, dat groene wijn betekent. Het is een licht sprankelende, meestal witte (maar hij bestaat dus ook in een rode versie) wijn die gemaakt is om jong te drinken, vandaar dat hij ‘groen’ heet.

We schenken deze typisch Portugese wijn soms op een van de workshops en wijncursussen maar nu drink ik hem in Lissabon, op een zonnige middag op een loungeterras (de zitzakken uit de jaren zeventig zijn terug!) aan de rivier de Taag.

Hoewel de Portugezen in de annalen als onverschrokken zeevaarders en kolonisten te boek staan en vermaard zijn om hun aardewerk, hebben ze ook hun sporen in wijnland achtergelaten. Zo is Portugal de belangrijkste producent van de kurkeik en daarmee verantwoordelijk voor 30% van alle kurkbossen ter wereld. De kurkeik, even tussen haakjes, levert de kurk als afsluiting voor wijnflessen en is afkomstig van de dikke stam en takken. Over deze eerbiedwaardige oude boom een volgende keer meer.

Een andere claim to fame ligt op juridisch vlak. De Markies van Pombal (1699-1782) was een Portugees staatsman. Een historisch feitje, en hier verder onbelangrijk ware het niet dat de Markies in een paar opzichten baanbrekend werk heeft verricht. Hij was een tijdje minister-president en in die hoedanigheid bezig met economische hervormingen. Hij kwam op het idee om bepaalde producten, streek en kwaliteit aan elkaar te koppelen. Concreet: in 1756, een jaar na de dramatische aardbeving in Lissabon waarbij ca. 90.000 mensen omkwamen, begrensde hij de wijngaarden in de noordelijker gelegen Dourovallei. Hij hoopte zo de authenticiteit van de port die daar gemaakt werd te waarborgen.

Daarin slaagde hij. Ik geloof dat de Markies later in politiek opzicht in onmin is geraakt maar voor de wijn heeft hij zijn verdiensten gehad. Portugal staat door zijn toedoen aan de bakermat van de internationale wijnwetgeving, ver voor Frankrijk. En in de stad Lissabon leeft zijn naam voort in een groot verkeersplein en metrostation waarboven zijn enorme standbeeld prijkt.

Annick

P.S. Voor de genoemde workshops, die komende week in Rotterdam worden georganiseerd, zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. Mocht je geïnteresseerd zijn, vermeldt dan bij aanmelding van 2 personen “vinho verde”. Dan doe ik je een fles cadeau. De Proef! een introductie in wijn is op 17 april en Sprankel! een introductie in mousserende wijnen is op 19 april aanstaande.